Lumeny zamiast watów i dobór żarówki LED do pomieszczenia

Przy wyborze żarówki LED sama liczba watów nie określa jasności. O ilości emitowanego światła informuje strumień świetlny podany w lumenach. Moc w watach pokazuje natomiast pobór mocy, a zużycie energii zależy dodatkowo od czasu pracy. Dlatego LED najlepiej porównywać z tradycyjną żarówką na podstawie lumenów.

Dlaczego lumeny są ważniejsze od watów

Lumen (lm) jest jednostką strumienia świetlnego, czyli całkowitej ilości światła widzialnego emitowanego przez źródło. Wat (W) jest jednostką mocy. W tradycyjnych żarówkach większa moc zwykle oznaczała większy strumień świetlny, dlatego waty przez lata pełniły rolę prostego wskaźnika jasności.

W źródłach LED ta zależność nie jest stała. Dwa modele o tej samej mocy mogą mieć inny strumień świetlny, ponieważ różnią się skutecznością świetlną wyrażaną w lm/W, konstrukcją i warunkami pracy. Przy zakupie warto więc najpierw sprawdzić lumeny, a następnie:

• moc,
• temperaturę barwową,
• wskaźnik oddawania barw,
• możliwość ściemniania.

Porównanie żarówki LED z tradycyjną

Dla niekierunkowych źródeł światła przyjęty w przepisach Unii Europejskiej odpowiednik tradycyjnej żarówki 60 W wynosi 806 lm. Oznacza to, że zastępująca ją żarówka LED powinna zapewniać strumień zbliżony do 806 lm. Jej rzeczywista moc może się różnić zależnie od skuteczności konkretnego modelu.

Określenie „żarówka LED odpowiednik 60 W” powinno więc odnosić się do deklarowanego strumienia świetlnego, a nie do samej mocy LED. Model 10 W może zastąpić żarówkę 60 W, jeśli emituje około 806 lm, ale inny produkt o mocy 10 W może mieć wyższy lub niższy strumień.

Orientacyjny przelicznik tradycyjnych żarówek na lumeny

Dla niekierunkowych źródeł światła można przyjąć następujące wartości odniesienia:

Są to wartości służące do deklarowania odpowiednika tradycyjnej żarówki, a nie przelicznik mocy LED.

Nie istnieje uniwersalny przelicznik lumenów na waty dla wszystkich źródeł LED. Przy oprawach kierunkowych znaczenie ma także kąt rozsyłu i światłość, dlatego dwa źródła o takim samym strumieniu mogą oświetlać powierzchnię w różny sposób.

Ilość światła potrzebna w pomieszczeniu

Do opisu oświetlenia powierzchni stosuje się natężenie oświetlenia w luksach (lx). Jeden luks odpowiada jednemu lumenowi padającemu na metr kwadratowy. Lumeny opisują strumień emitowany przez źródło, a luksy – ilość światła docierającą do określonej powierzchni. Tych wartości nie należy utożsamiać.

W domowych wnętrzach można orientacyjnie przyjąć:

• salon i sypialnia – około 100–200 lx dla oświetlenia ogólnego,
• kuchnia – około 200–300 lx ogólnie oraz więcej na blacie roboczym,
• łazienka – około 200–300 lx ogólnie oraz więcej w strefie lustra,
• miejsce pracy lub nauki – około 300–500 lx na powierzchni roboczej.

Szacowanie strumienia świetlnego dla wnętrza

W uproszczonym obliczeniu mnoży się docelowe natężenie oświetlenia przez powierzchnię. Dla salonu o powierzchni 20 m² i poziomu 150 lx otrzymujemy 3000 lm, które powinny docierać do rozpatrywanej powierzchni.

Lumeny podane na opakowaniu opisują jednak strumień źródła. Część światła pochłania oprawa i wnętrze, a część nie trafia na użyteczną płaszczyznę, dlatego wymagany łączny strumień źródeł może być większy.

Dobór lumenów do salonu

Dla salonu o powierzchni 20 m² punktem wyjścia może być łącznie około 2000–4000 lm oświetlenia ogólnego. Wynik trzeba skorygować zależnie od:

• wysokości i kształtu pomieszczenia,
• barwy ścian,
• rodzaju kloszy,
• kąta rozsyłu,
• rozmieszczenia opraw.

Zamiast jednej mocnej żarówki często lepiej zastosować kilka punktów światła i oddzielne oświetlenie do czytania.

Podsumowanie

Przy zakupie żarówki LED należy porównywać przede wszystkim lumeny, ponieważ waty opisują pobór mocy, a nie jasność. Do oceny oświetlenia pomieszczenia służą luksy.

Proste mnożenie luksów przez powierzchnię daje wartość użytecznego strumienia na danej płaszczyźnie, ale nie uwzględnia strat i rozsyłu światła. W bardziej wymagających wnętrzach warto wykonać obliczenia oświetleniowe, uwzględniając również temperaturę barwową, oddawanie barw i ograniczenie olśnienia.

FAQ o lumenach i mocy żarówek LED

Czy LED 10 W zastępuje żarówkę 60 W?

Może ją zastąpić, jeżeli emituje strumień zbliżony do 806 lm. Sama moc 10 W nie potwierdza równoważnej jasności.

Ile lumenów ma tradycyjna żarówka 60 W?

Jako wartość odniesienia dla odpowiednika tradycyjnej żarówki 60 W przyjmuje się 806 lm. Rzeczywisty strumień starszych żarówek mógł się różnić zależnie od konstrukcji i warunków pracy.

Czy większa liczba lumenów oznacza większe zużycie energii?

Nie zawsze. W obrębie tej samej technologii większy strumień zwykle wymaga większej mocy, ale o zużyciu energii decydują moc i czas pracy. Źródła o wyższej skuteczności świetlnej mogą emitować więcej lumenów przy takim samym albo niższym poborze mocy.