Wyłącznik nadprądowy może zadziałać nie tylko podczas zwarcia lub przeciążenia. Krótki, wysoki prąd rozruchowy niektórych urządzeń również może uruchomić człon elektromagnetyczny. Dlatego przy doborze aparatu trzeba uwzględnić zarówno prąd znamionowy, jak i charakterystykę czasowo-prądową oraz parametry całego obwodu.
Różnice między charakterystyką B i C
Charakterystyki B i C różnią się przede wszystkim zakresem działania członu elektromagnetycznego, który odpowiada za szybkie wyłączenie przy dużym prądzie. Człon termiczny chroniący przed przeciążeniem działa w obu przypadkach według porównywalnych zasad określonych dla danego aparatu.
W wyłącznikach nadprądowych zgodnych z IEC/EN 60898-1 człon elektromagnetyczny działa w następujących zakresach:
- charakterystyka B – od 3 do 5 razy wartości prądu znamionowego,
- charakterystyka C – od 5 do 10 razy wartości prądu znamionowego.
Wyłącznik C16 jest więc mniej czuły na krótki prąd rozruchowy niż B16, ale oba mają ten sam prąd znamionowy 16 A i nie zapewniają większej obciążalności przewodu.
Zastosowanie charakterystyki B w instalacji domowej
Charakterystykę B często stosuje się w obwodach, w których odbiorniki nie generują dużych prądów rozruchowych. Dotyczy to wielu obwodów oświetleniowych i gniazdowych w budynkach mieszkalnych.
O wyborze wyłącznika B lub C nie powinien jednak decydować wyłącznie rodzaj odbiornika. Trzeba uwzględnić:
- przekrój i obciążalność przewodów,
- sposób ich ułożenia,
- impedancję pętli zwarcia,
- spodziewany prąd zwarciowy,
- wymagany czas samoczynnego wyłączenia zasilania.
Zastosowanie charakterystyki C
Charakterystyka C może być właściwa w obwodach, w których urządzenia podczas uruchamiania pobierają przez krótki czas prąd znacznie wyższy niż w normalnej pracy. Dotyczy to na przykład niektórych silników, transformatorów, zasilaczy impulsowych oraz opraw i źródeł LED z wysokim prądem udarowym. Zastosowanie charakterystyki C wymaga jednak potwierdzenia, że prąd zwarciowy będzie wystarczający do wyłączenia obwodu w wymaganym czasie.
W praktyce można przyjąć następujące rozróżnienie:
- Charakterystyka B – obwody z odbiornikami o małym prądzie rozruchowym.
- Charakterystyka C – obwody z odbiornikami powodującymi większy, krótkotrwały wzrost prądu podczas uruchamiania.
Duża moc znamionowa urządzenia nie przesądza o zastosowaniu charakterystyki C. Moc znamionowa, prąd roboczy i prąd rozruchowy opisują inne warunki pracy odbiornika.
Dobór wyłącznika do obwodu gniazd
W typowych obwodach gniazdowych w instalacjach mieszkaniowych często stosuje się wyłączniki o charakterystyce B. Nie jest to jednak uniwersalna zasada. Dobór zależy od parametrów instalacji, spodziewanych odbiorników i wymagań ochronnych.
Jeżeli obwód zasila elektronarzędzia, urządzenia z silnikami lub odbiorniki o wysokim prądzie rozruchowym, charakterystyka C może ograniczyć niepożądane zadziałania. Nie należy jednak wymieniać aparatu B na C bez pomiarów i obliczeń. Przyczyną wyzwalania może być:
- przeciążenie,
- zwarcie,
- uszkodzony odbiornik,
- luźne połączenie,
- nieprawidłowo dobrany wyłącznik.
Przyczyny zbędnych wyzwoleń
Najpierw trzeba ustalić, czy wyłącznik reaguje natychmiast podczas uruchamiania urządzenia, czy dopiero po dłuższej pracy:
- zadziałanie natychmiast przy uruchomieniu może wskazywać na prąd rozruchowy albo zwarcie,
- zadziałanie po dłuższej pracy częściej wskazuje na przeciążenie.
Zwiększenie prądu znamionowego lub zmiana charakterystyki bez sprawdzenia przewodów i warunków ochrony może pogorszyć bezpieczeństwo instalacji.
Znaczenie oznaczenia 6 kA
Oznaczenie 6 kA na wyłączniku przeznaczonym do instalacji domowych zwykle określa znamionową zwarciową zdolność łączeniową Icn zgodnie z normą produktu. Informuje, jaki spodziewany prąd zwarciowy aparat może bezpiecznie przerwać w określonych warunkach badania.
Nie oznacza, że wyłącznik zadziała dopiero przy 6000 A. Symbol B16 lub C16 opisuje charakterystykę zadziałania i prąd znamionowy, natomiast 6 kA odnosi się do zdolności wyłączania zwarcia.
Podsumowanie
Charakterystyka B reaguje na niższy prąd w zakresie działania członu elektromagnetycznego, natomiast C lepiej toleruje krótkie prądy rozruchowe. Nie oznacza to, że C jest mocniejsza lub zawsze lepsza.
Wyłącznik musi odpowiadać obciążalności przewodów, spodziewanemu prądowi zwarciowemu, impedancji pętli zwarcia oraz wymaganym czasom wyłączenia. Dobór aparatu i pomiary instalacji powinien wykonać elektryk z odpowiednimi kwalifikacjami.
FAQ o charakterystykach B i C
Czy charakterystyka C jest lepsza od B?
Nie. Charakterystyka C ma wyższy próg działania członu elektromagnetycznego, dlatego lepiej toleruje niektóre prądy rozruchowe. Jej zastosowanie musi jednak spełniać warunki ochrony dla danego obwodu.
Czy do gniazd w domu stosuje się głównie wyłączniki B?
Charakterystyka B jest często spotykana w typowych obwodach gniazdowych instalacji mieszkaniowych. Ostateczny dobór zależy jednak od parametrów obwodu i podłączanych odbiorników.
Czy wyłącznik B można zastąpić wyłącznikiem C?
Taką zmianę można wprowadzić dopiero po sprawdzeniu parametrów instalacji, w szczególności impedancji pętli zwarcia, spodziewanego prądu zwarciowego i czasu samoczynnego wyłączenia zasilania. Samo częste wyzwalanie wyłącznika B nie jest wystarczającym powodem do zastosowania charakterystyki C.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google
